İstanbul'un fethi, başlangıçta Avrupa'da büyük bir korku uyandırdı. Osmanlılar'ın bütün Avrupa'yı istila edeceğinden korkan hristiyan aleminde siyasetten sanata; günlük yaşantıdan toplum hayatına kadar, cemiyetin ve ferdin sorgulaması yapıldı.

 Papalık yeni Haçlı seferleri peşine düştü. Fatih Avrupa Haçlı birliğini bozmak için Ortodoksların ruhani lideri patrick'e yeni bir statü tanıyarak, İstanbul'u bir dünya başkenti haline getirmek için yeni stratejiler geliştirdi.

 Payitaht, Edirne'den İstanbul'a taşındı. Fatih, harap olmuş, ahalisi boşalmış şehri " İslambol" yapmak için yeni imar ve iskan politikaları uyguladı. Bir taraftan Rumeli ve Anadolu'dan 5 bin ailenin İstanbul'a naklini sağlarken, diğer taraftan fetih sonrası şehirden kaçan Rum ve yahudileri geri çağırarak onlara ekonomik haklar verdi. İstanbul'a kendi adıyla anılan Fatih Camii ve Semaniye Medreselerini kurdurarak, devrin alim ve fazıl kişileriyle ilim ve irfan meclisleri oluşturdu.

 İlmi tartışmalar başlatarak kendisi de "ulema sarığı" ile bu toplantılara katıldı. Hristiyan kültürünü de öğrenmek isteyen Fatih, patrikten bu konuda bir risale isteyince onun bu davranışı, Avrupa'da şaşkınlık ve hayranlıkla karşılandı.

Ayasofya sanki vurulmak istenen bir millet namına zincire vurulmuş yatıyor. Ayasofya mahkum, ayasofya esir... O esir oldukça Fatih'in torunları kendini gür kabul edemeyecektir. Bu esaret bir başka türlü esaret, bir başka renkte...
Ayasofya'ya bakıyorum, bir Fatih bekliyor.  Ayasofya'ya bakıyorum,  suçlu gibiyim. Ayasofya'ya bakıp ağlıyorum; o kaş çatıyor! Ayasofya'nın yanında yaralı, Ayasofya'nın önünde tutkulu gibi bekliyorum.
Geri dön ey tarih, geri dön ! 29 Mayıs'ı bizlere yeniden yaşat. Kendimize gelmenin savaşı başlasın artık. Bin yıllık tarihin sahibi olduğumuzu, bize de öğret!